s
weiutobk
Γιαζουχίρο Όζου (Yasujiro Ozu 12/12/1903 - 12/12/1963)
Γεννήθηκε στο Τόκιο το 1903. Έζησε εργένης όλη του τη ζωή μαζί με τη μητέρα του, η οποία πέθανε λίγους μήνες πριν από τον γιο της. Στη ηλικία των 10 ετών η μητέρα του, τον έστειλε μαζί με τα αδέρφια του να ζήσουν με τον πατέρα τους στη πόλη Ματζουτζάκα. Από μαθητής άφηνε τα μαθήματα και έτρεχε στους κινηματογράφους να παρακολουθήσει αμερικανικές ταινίες. Για ένα μικρό διάστημα εργάστηκε ως δάσκαλος ώσπου το 1923 επιστρέφει στο Τόκιο και προσλαμβάνεται από τα στούντιο Shockiku αρχικά σαν βοηθός οπερατέρ και πολύ γρήγορα σαν βοηθός σκηνοθέτη. Την πρώτη του ταινία την κάνει το 1927. Από αυτήν την εποχή ξεκινάει και η συνεργασία του με τον σεναριογράφο που έμελλε να τον ακολουθήσει (με λίγα διαλείμματα) σε όλη του τη ζωή, τον Kogo Noda. Άλλωστε και ο Ozu, όπως και τόσοι άλλοι σημαντικοί σκηνοθέτες, ήθελε να δουλεύει με τους ίδιους συνεργάτες, ηθοποιούς και συνεργείο.
Μέχρι το 1930 ο Yasujiro Ozu κάνει διάφορες ταινίες που του παραγγέλνει το στούντιο στο οποίο εργάζεται, αλλά μόνον από το 1931 ασχολείται με μια πιο προσωπική κινηματογραφική γραφή. Οι ταινίες της δεκαετίας 1930-1940 σημαδεύουν το ξεκίνημα της προσωπικής του θεματολογίας και του ιδιαίτερου ύφους του. Ο Yasujiro Ozu μένει για καιρός πιστός στον βωβό κινηματογράφο, αν σκεφτούμε ότι η πρώτη του ομιλούσα ταινία ("Ο μοναχογιός") γυρίστηκε το 1936, ενώ η πρώτη γιαπωνέζικη ομιλούσα χρονολογείται από το 1931. To 1937 κατατάσσεται στον Ιαπωνικό στρατό και για δύο χρόνια υπηρετεί στην Κίνα. Το 1943 ξανακαλείται στον Ιαπωνικό Στρατό υπηρετώντας αυτή την φορά στην υπηρεσία της προπαγάνδας. Βλέπει πάλι πάρα πολύ αμερικάνικο κινηματογράφο και όπως έχει πει ο ίδιος η αγαπημένη του ταινία ήταν "Ο Πολίτης Κέιν" του Όρσεν Γουέλς.  Μετά τον πόλεμο ο Ozu απομακρύνεται περισσότερο από τις επιρροές του αμερικανικού κινηματογράφου, αναπτύσσει ένα πιο προσωπικό κινηματογραφικό ύφος, καλλιεργεί τη θεματολογία του και κάνει ακόμα πιο λιτή την γραφή του. Η πρώτη του σημαντική μεταπολεμική ταινία (και από τις καλύτερές του γενικώς) είναι το "Τέλος της άνοιξης", που από τους ίδιους τους Ιάπωνες χαρακτηρίστηκε σαν το πιο γιαπωνέζικο φιλμ που είχε γίνει ποτέ. Με τα χρόνια ο παραγωγικός ρυθμός του Ozu μειώνεται, αλλά η ποιότητα κινείται πια σε εξαιρετικώς υψηλά επίπεδα ("Tokyo Story", "Άνθη της ισημερίας", "Τέλος του φθινοπώρου", "Ένα φθινοπωρινό απόγευμα" κ.ά.).
 Τα θέματα των ταινιών του Ozu αναφέρονται στις σχέσεις που αναπτύσσονται μέσα στις οικογένειες. Στους γάμους, στους θανάτους, στις αμηχανίες, στα αδιέξοδα. Στους πατέρες ή στις μητέρες με τους γιους ή με τις κόρες. Το πλαίσιο της πλοκής είναι συνήθως αστικές οικογένειες, εκεί όπου δεν παρεισφρύουν εξωγενή στοιχεία, όπως π.χ. η έσχατη φτώχεια, στοιχεία που επηρεάζουν και αλλοιώνουν τις συναισθηματικές συγκρούσεις. Ο Ozu διεισδύει σε βάθος, χωρίς όμως να καταφεύγει σε δραματοποιήσεις που να στηρίζονται είτε στην πλοκή είτε στον κινηματογραφικό χειρισμό της. Ουδέποτε ταινίες με τόσο αυτονόητα θέματα και με τόσο φαινομενικά απλό χειρισμό έχουν καταφέρει να συγκινούν σε τόσο υψηλό βαθμό, όπως οι ταινίες του Yasujiro Ozu. Αυτό μάλιστα το επιτυγχάνουν με έναν υπόγειο και διακριτικό τρόπο. Παρασέρνουν τον θεατή με εικόνες απλής καθημερινότητας και τον οδηγούν σε μιαν απροσδόκητη κορύφωση, στην οποία όμως παίζουν πρωτεύοντα ρόλο αυτές ακριβώς οι φαινομενικά απλές καθημερινές εικόνες που στην αρχή της ταινίας πέρασαν απαρατήρητες. Αυτό επιτυγχάνεται με τον θαυμάσιο και ελεγχόμενο ρυθμό που δίνει ο Ozu στις ταινίες του. Αρχή-αρχή «μπαίνουν» οι χαρακτήρες και ακολουθούν μικρές παράλληλες ιστορίες που μας πλησιάζουν και μας απομακρύνουν από το κεντρικό θέμα, μέχρι που να έρθουν όλες να «δέσουν» και να αποκαλυφθεί στο τέλος η σημασία κάθε μικρής φράσης ή μεμονωμένης σκηνής. Το υπέροχο τέλος των ταινιών του είναι αυτό που προσδίδει στις προηγούμενες σκηνές την ακριβή σημασία τους. Είναι μάλλον σίγουρο ότι το κοινό που έχει συνηθίσει στο τηλεοπτικό zapping δύσκολα θα βρει τον χρόνο να παρατηρήσει μια ταινία του Ozu. Αν δηλαδή κάποιος δει μερικές ενδιάμεσες σκηνές ή αν πιαστεί να βγάλει συμπεράσματα από τις πρώτες σκηνές είναι μάλλον βέβαιο ότι θα εγκαταλείψει την ταινία. Αν όμως αφεθεί στην ταινία, τότε θα διαπιστώσει ότι ο Ozu έχει την ικανότητα να σε «ρουφάει» μέσα στον κόσμο του. Μετά από αυτή την εμπειρία η παρακολούθηση κάθε επόμενης ταινίας του θα αναλογεί με τη χαρά μιας νέας συνάντησης με ένα πολύ αγαπητό πρόσωπο. Αρκεί κάποιος να «μπει» μέσα στον κόσμο του Ozu για να μην θέλει να «βγει».
Οι ταινίες του Ozu, ίσως επειδή κρίθηκαν υπερβολικά ιαπωνικές, άργησαν να προβληθούν στη Δύση, όπου άρχισαν να προβάλλονται (με πρώτη το "Tokyo Story") σχεδόν δέκα χρόνια μετά  τον θάνατό του. Η επιρροή του όμως πάνω σε μερικούς σημαντικούς σύγχρονους σκηνοθέτες υπήρξε μεγάλη και ιδιαίτερα στον Jim Jarmusch και στον Wim Wenders, ο οποίος του αφιέρωσε και μια ντοκουμενταρίστικη ταινία του, το "Tokyo Ga" (1985). Όπως άλλωστε παρατηρεί ο ίδιος σε αυτήν την ταινία, οι ταινίες του Ozu αποτελούνται από ατόφιες σκηνές αλήθειας, που είναι αναμφίβολο αν θα μπορέσουμε να ξαναδούμε σε εποχές, όπως η δική μας, βομβαρδισμένες από καταιγισμό «ψεύτικων» εικόνων. Στο ντοκιμαντέρ αυτό έχουμε την τύχη να δούμε τον αιώνιο πρωταγωνιστή του Ozu, τον Chisu Ryu, σε μεγάλη ηλικία, να μιλάει με απεριόριστο σεβασμό και αγάπη για τον δάσκαλό του, από τον οποίο τον χώριζε μόνον ένας χρόνος ηλικίας, και να ομολογεί πως του οφείλει ό,τι είναι και ό,τι έκανε. Μάλιστα ο Wenders μας έχει λίγο πριν ομολογήσει πως τρέφει για τον Ryu τον μεγαλύτερο δυνατό σεβασμό και θαυμασμό για ηθοποιό. Στην ίδια ταινία υπάρχει και ένα εξαιρετικά συγκινητικό απόσπασμα συνέντευξης με τον βασικό οπερατέρ του Ozu, τον Atsuta, που ομολογεί και αυτός την αφοσίωσή του στον δάσκαλο. Το αξιοπερίεργο και θλιβερό είναι ότι ο Ryu με λύπη προσθέτει πως αν τον αναγνωρίζουν στον δρόμο οφείλεται στη συμμετοχή του σε ένα τηλεοπτικό σήριαλ, μια και κανείς από το ευρύ κοινό στην Ιαπωνία δεν μοιάζει να γνωρίζει ή να θυμάται τον Ozu.
Πέθανε την ημέρα των γενεθλίων του. Ήταν 60 ετών.


Φιλμογραφία

1962     Ένα φθινοπωρινό απόγευμα

1961     Το φθινόπωρο της οικογένειας Kohayagawa

1960     Τέλος του φθινοπώρου

1959     Καλημέρα

1959     Χορταράκια στον άνεμο

1958     Άνθη της ισημερίας

1957     Ηλιοβασίλεμα στο Tokyo

1956     Αρχή της άνοιξης

1953     Tokyo story

1952     Η γεύση του πράσινου τσαγιού μετά το ρύζι

1951     Αρχή του καλοκαιριού

1950     Οι αδελφές Munekata

1949     Τέλος της άνοιξης

1948     Μια κότα στον άνεμο

1947     Το αρχείο ενός σπιτονοικοκύρη

1942     Ήταν ένας πατέρας

1941     Αδελφοί και αδελφές της οικογένειας Toda

1937     Τι ξέχασε η κυρία

1936     Το κολέγιο είναι ωραίο μέρος

1936     Kagamijishi

1936     O μοναχογιός

1935     Μια αθώα κοπέλα

1935     Ένα πανδοχείο στο Tokyo

1934     Μια μητέρα πρέπει να αγαπιέται

1934     Η ιστορία με τα χορταράκια στον άνεμο

1933     Γυναίκα του Tokyo

1933     Ένα καπρίτσιο

1933     Μαχόμενη γυναίκα

1932     Γεννήθηκα, αλλά…

1932     Η άνοιξη έρχεται από τις γυναίκες

1932     Πού είναι τώρα τα όνειρα της νιότης;

1932     Μέχρι την προσεχή μας συνάντηση

1931     Η κυρία και ο γενειοφόρος

1931     Η χορωδία του Tokyo

1931     Οι δυστυχίες της ομορφιάς

1930     Μια εισαγωγή στον γάμο

1930     Απέτυχα, αλλά…

1930     Περπάτα χαρούμενα

1930     Η τύχη ακούμπησε τα πόδια μου

1930     Το εκδικητικό πνεύμα του έρωτα

1930     Η σύζυγος μιας νύχτας

1930     Δεσποινίς

1929     Ένα τίμιο αγόρι

1929     Η ζωή ενός υπαλλήλου

1929     Φίλοι στη μάχη

1929     Mέρες της νιότης

1929     Το βουνό των θησαυρών

1929     Αποφοίτησα, αλλά…

1928     Όνειρα της νιότης

1928     Ένα όμορφο σώμα

1928     Ένα ζευγάρι μετακομίζει

1928     Η κολοκύθα

1928     Μια χαμένη γυναίκα

1927     Το σπαθί της τιμωρίας










Tokyo Story
Motigo Webstats - Free web site statistics Personal homepage website counter